ملاسما اختلالی اکتسابی است که سبب هایپرپیگمانتاسیون پوست می شود. این اختلال عمدتاً در مناطقی از پوست مانند صورت و گردن که بیش تر در معرض تابش آفتاب هستند، روی می دهد. اکثر بیماران مبتلا به ملاسما زن هستند. فراوانی ملاسما در افراد با رنگ پوست تیره (skin type های فیتزپاتریک IV تا VI) بالاتر است. ترانگزامیک اسید (TXA) ترکیبی است با خاصیت آنتی فیبرینولیتیک که معمولا به عنوان بندآورنده خون در خونریزی های شدید مانند هموفیلی، کشیدن دندان و قاعدگی های شدید مورد استفاده قرار می گیرد. از دیگر ویژگی های TXA مهار آنزیم تایروزیناز و توقف فرآیند سنتز ملانین است.
میزان اثربخشی TXA در درمان ملاسما چگونه است؟
اثربخشی TXAدر درمان ملاسما اثبات شده است. نتایج به دست آمده از تحقیقات مختلف حاکی از تأثیر اشکال مختلف این ترکیب شامل خوراکی، تزریقی، موضعی و اینترادرمال در کاهش ضایعات ناشی از هایپرپیگمنتیشن است. روش های مختلفی برای انتقال TXA موضعی به کار گرفته شده است. در این میان، دو روش رایج در انتقال اینترادرمال TXA عبارتند از میکرونیدلینگ و لیزر CO2 فرکشنال.
Mekawy و همکارانش در مطالعه ای که در سال 2020 انجام و در ژورنال Cosmetic Dermatology منتشر نمودند، به مقایسه اثربخشی میکرونیدلینگ و لیزر CO2 فرکشنال در انتقال اینترادرمال داروی TXA به منظور درمان ملاسمای صورت پرداختند. برای این منظور، 30 بیمار زن دارای ضایعات متقارن دو طرفه ملاسما در ناحیه صورت انتخاب شدند. پیش از شروع درمان، معاینه ضایعات به روش Wood’s light انجام شد تا نوع ملاسما در بیماران (اپیدرمال، درمال یا مختلط) تعیین گردد. سپس مساحت ضایعات ملاسما و شاخص شدت ضایعات (mMASI) در هر دو طرف صورت بیماران اندازه گیری و ثبت شد.
ناحیه درمان با استفاده از کرم حاوی 5/2 درصد لیدوکائین و 5/2 درصد پریلوکائین به مدت یک ساعت پوشانده شد. سپس شستشوی محل با الکل انجام شد. در یک طرف از صورت بیماران، میکرونیدلینگ به صورت عمود بر سطح پوست و با عمق 25/0 تا 1 میلی متر انجام شد. میکرونیدلینگ تا زمان مشاهده pinpoint bleeding ادامه یافت.
در طرف مقابل، لیزر CO2 فرکشنال با توان 8 تا 10 وات، با فواصل 1000 میکرونی (دانسیته 3/5 درصد) و زمان توقف 400 میکروثانیه انجام شد. بلافاصله بعد از انجام میکرونیدلینگ یا تابش لیزر، محلول TXA با غلظت 4 میلی گرم در میلی لیتر به صورت موضعی در محل درمان اعمال شد. برای همه بیماران، 6 جلسه درمان با فواصل دو هفته ای انجام شد.
فوتوگرافی از محل درمان با استفاده از دوربین دیجیتال Nikon D5300 انجام شد. این کار قبل از شروع دوره درمان، پیش از هر جلسه و دو هفته بعد از آخرین جلسه درمان صورت گرفت. در پایان مطالعه (14 هفته بعد از جلسه اوّل درمان) شاخص mMASI برای هر دو سمت صورت بیماران محاسبه شد. این کار به صورت تصادفی و blinded توسط یک درماتولوژیست مستقل انجام شد. نتایج به دست آمده در دو هفته پس از آخرین جلسه درمان، نشان دهنده کاهش قابل توجه مساحت ضایعات ملاسما و شاخص شدت ضایعات (mMASI) در هر دو طرف صورت بیماران بود (شکل 1).
در سمت درمان شده با میکرونیدلینگ میانگین شاخص mMASI از 3.43 ± 1.84 به 1.59 ± 1.51 کاهش یافت. در مقابل، در سمت درمان شده با لیزر CO2 فرکشنال مقدار این شاخص از 3.51 ± 1.84 به 1.78 ± 1.51 کاهش یافت.
اگرچه نتایج بیانگر اثربخشی هر دو روش در انتقال اینترادرمال TXA و کاهش مساحت و شدت ضایعات ملاسما در صورت بیماران بود اما از نظر آماری، تفاوت معناداری بین نتایج به دست آمده از این دو روش مشاهده نشد (81/0 = P). هر دو روش درمانی بدون ایجاد عوارض جانبی جدی و طولانی مدت انجام شد. این مطالعه نشان داد، میکرونیدلینگ و لیزر CO2 فرکشنال دو روش ایمن و موثر در انتقال TXA هستند و میزان اثربخشی این دو در درمان ضایعات ملاسمای صورت بیماران، یکسان است.
منابع:
- Passeron T, Picardo M. Melasma, a photoaging disorder. Pigment cell & melanoma research. 2018;31(4):461-5. Available at:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/pcmr.12684
- Kim HJ, Moon SH, Cho SH, Lee JD, Sung Kim H. Efficacy and safety of tranexamic acid in melasma: a meta-analysis and systematic review. Acta dermato-venereologica. 2017;97(6-7):776-81. Available at:
https://www.medicaljournals.se/acta/content/abstract/10.2340/00015555-2668
- Mekawy KM, Sadek A, Seddeik Abdel‐Hameed AK. Micro‐needling versus fractional carbon dioxide laser for delivery of tranexamic acid in the treatment of melasma: A split‐face study. Journal of Cosmetic Dermatology. 2021;20(2):460-5. Available at:
